OBK logo Ogólnopolska Baza Kolejowa

Szczecinek

Ostatnia zmiana: 2018-04-25

Opis ogólny
Opis ogólny: Jeszcze z okresu dzieciństwa, dworzec kolejowy kojarzył mi się przede wszystkim w owalną, drewnianą budką, stojącą tuż przy głównym wejściu z poczekalni na perony. W budce najczęściej dyżur pełnili dwaj kolejarze, skrzętnie sprawdzając bilety zarówno tym, którzy wchodzili na perony jak i wychodzącym. Do dzisiaj w posadzce pozostały po niej ślady.

Poza tym dworzec kojarzył się z sapiącymi wiecznie zadyszanymi parowozami. Przed wyjazdem z wielkich kranów (nalewaków) stojących przy każdym peronie, pobierały wielkie ilości wody. Woda kaskadami spływała do tendrów. W powietrzu unosił się zapach rozgrzanej oliwy, smaru, syczała para i pełno było dymu. Przed wyruszeniem w trasę maszyniści obchodzili swoje “TY” czy też “OK.” (wtajemniczeni wiedzą o co chodzi) zaglądając we wszystkie zakamarki podwozia. Coś tam pukali, oliwili, wycierali szmatami, dotykali dłonią osie wielkich kół....

Dzisiaj po pustawym i mocno zaniedbanym dworcu kręcą się ciche elektrowozy lub bardzo hałaśliwe, śmierdzące lokomotywy spalinowe. Od tego czasu liczba pasażerów zmniejszyła się nieporównywalnie. W zasadzie utrzymała się ilość pociągów pasażerskich. Za to, gdyby nie buczący tuż za torami Polspan, pociągów towarowych przyjeżdżających i wyjeżdżających od nas, dawno już by nie było! Po dawnej świetności szczecineckiego dworca pozostały tylko wspomnienia. Nawet część pomieszczeń wewnątrz budynku dworcowego nie ma już nic wspólnego z PKP. Na torach gdzie niegdyś stały setki wagonów, teraz co najwyżej przylatują wrony.

Kasa biletowa czynna całodobowo. (info: ZZPR Szczecin RJ 2006/07)

---

Dawna stacja kolejowa to również niesamowicie hałaśliwa górka rozrządowa. Usytuowana była na przedłużeniu dzisiejszej ul. Armii Krajowej. Jeszcze w latach 70. w tym miejscu był przejazd kolejowy. Przejść lub przejechać nie było łatwo. Czasem trzeba było pod szlabanem długo czekać, aż spuszczane z górki wagony rozjadą się na różne tory. Szlabany podnosił dróżnik, którym miał swoją budkę od strony miasta. To właśnie tędy wiodła najkrótsza droga do Czarnoboru i Wybudowania. Dla młodych czytelników wyjaśniam, że Wybudowanie to niegdysiejsza kolonia domków – gospodarstw rozsianych pośród pól malowanych zbożem rozmaitym pomiędzy torami a Lasem Miejskim. Połowa domków już nie istnieje. Pochłonęła ich olbrzymia, polspanowska hałda odpadów.

Kiedy na początku kwietnia 1945 roku przyjechała do Szczecinka grupa specjalistów z Krakowa aby zorganizować właśnie tutaj siedzibę Pomorskiej Dyrekcji Kolei, obraz żelaznych szlaków daleko odbiegał od tego czym przez długie dziesiątki lat, próbowała nas karmić komunistyczna propaganda. Szczecinecki węzeł kolejowy praktycznie nie miał żadnych zniszczeń urządzeń stacyjnych. Ostatni pociąg z niemieckimi uciekinierami odjechał na moment przed opanowaniem przez żołnierzy Armii Czerwonej tego rejonu miasta. Siedzibą pomorskiej DOKP Szczecinek był tylko do 10 sierpnia. Potem dyrekcję przeniesiono do Szczecina.

W tym czasie, to właśnie na szczecineckiej stacji kolejowej zatrzymywały się liczne transporty repatriantów z dawnych Kresów Wschodnich Rzeczypospolitej. Jeden z nich Tadeusz Lewicki, pisał we “Wspomnieniach pierwszych mieszkańców Szczecinka” - wydanie z 1995 roku: Ze wschodu przyjeżdżali Polacy, a na wschód – długie pociągi wszelkiego dobra. W maju i czerwcu ilekroć byłem na dworcu, widziałem co najmniej 2 długie składy takich pociągów, często prowadzonych przez 2 parowozy. Dobytek ten transportowano w wagonach krytych i niekrytych, w węglarkach i lorach. Widziałem w odkrytych wagonach maszyny rolnicze, motocykle, meble, fortepiany, pianina, urządzenia, których wówczas nie potrafiłem określić, ale chyba z fabryk, traktory, samochody osobowe, tarcica,(...) szyny i podkłady kolejowe, elementy stalowe mostów, wozy strażackie i wiele, wiele innego dobytku. Jak to się ma do oficjalnych wystąpień Ministra Ziem Odzyskanych – Władysława Gomułki, o Ziemiach Zachodnich w pełni zagospodarowanych?

Dodajmy, że na wschód wyjechały tory z niejednej nie tylko lokalnej linii kolejowej. Do dzisiaj można "podziwiać" porośnięte drzewami puste nasypy. Torów nigdy już nie odbudowano. Od tamtej pory wiele pomorskich miasteczek na zawsze odcięto od żelaznych szlaków.

Początki kolejnictwa na tych ziemiach sięgają końca XIX stulecia. To właśnie budowa połączeń kolejowych przyczyniła się do gospodarczego rozwoju Szczecinka. Ale zanim do tego doszło, do najbliższej stacji kolejowej w Świdwinie, trzy razy dziennie spod poczty przy ul. Królewskiej (dziś Boh. Warszawy) wyruszały dyliżanse, przewożące nie tylko pasażerów, ale również listy i paczki.

Dokładnie 15 maja 1878 roku Szczecinek uzyskał połączenie z Chojnicami i Czaplinkiem (Węgorzewem). Jeszcze w tym samym roku – to było tempo! – oddano do użytku dwie następne linie: do Białogardu i do Słupska. Połączenie z Piłą ówczesny Neustettin miał już 15 maja 1879 roku. Duży udział w budowie linii kolejowych miały szczecineckie firmy budowlane zatrudniające w szczytowym okresie do 350 pracowników.

Linię kolejową i stację ulokowano na dalekich peryferiach miasta. Miało to swoje pozytywne skutki. Od tego czasu, właśnie w tym kierunku, miasto poczęło się rozbudowywać. Bezpośrednio przy stacji wybudowano potężne składy, spichlerze, młyny, magazyny, a także mieszkania dla kolejarzy. To tutaj w cieniu dworca powstała też gazownia. Gaz służył najpierw do oświetlenia terenów stacyjnych oraz... wagonów. Starsi zapewne pamiętają, jeżdżące jeszcze w latach 50. pasażerskie wagony, w których zainstalowane były lampy gazowe. Na środku przedziału wisiał charakterystyczny grubaśny, metalowy cylinder ze szklanym kloszem. Pod nim nawet za dnia stale palił się malutki płomień. Wieczorem konduktor coś tam podkręcał i w przedziale robiło się nieco widniej.

Dworzec, który bez zmian przetrwał do naszych czasów wybudowano w 1892 roku. Z tego samego roku pochodzą też perony, podziemne przejścia i zadaszenia nad peronami. Przedtem w tym samym miejscu dość krótko, istniał bardzo skromny dwukondygnacyjny budynek z tzw. pruskiego muru. Trzeba dodać, że budynek dworcowy posiada bardzo interesującą architekturę, utrzymaną w stylu charakterystycznym dla miast uzdrowiskowych. Nic dziwnego, wszakże przyjeżdżano tutaj na lecznicze kąpiele i po świeże powietrze.

Budowa linii kolejowych i stacji była bardzo poważnym przedsięwzięciem inżynieryjnym. Liczne jeziora, rozlewiska, bagna i pagórki bardzo utrudniały prowadzenie żelaznych szlaków. Mistrzowsko poprowadzono linię w podmokłym i grząskim terenie na północ od zabudowy miasta w bezpośrednim sąsiedztwie jeziora Wielimie. Wiele też trudu wymagało przygotowanie terenu pod budowę stacji. Całą okolicę trzeba było najpierw zmeliorować. To z tego okresu pochodzą przebiegające pod torowiskami i czynne do dzisiaj kanały i rowy melioracyjne (Wilczy Kanał, Kanał Czarna Woda). Ten ostatni biegnie pod ul. Kanałową (stąd jej nazwa) odprowadzając wodę (i ścieki) do jeziora Trzesiecko.

W tym miejscu wypada przypomnieć, że od tego czasu Szczecinek oprócz dworca głównego ma jeszcze dwa przystanki. Jeden na trasie do Białogardu na wysokości dzisiejszej ul. Kaszubskiej - Szczecinek Chyże (Neustettin Kietz), drugi na trasie do Chojnic - Szczecinek Las Miejski (Neustettin Stadtwald) - dzisiejszy Czarnobór.

Autor: Jerzy Gasiul (Artykuł z "Dwutygodnika Szczecineckiego" - podziękowania dla Zb. Antonowicza)

Opis budynków: Stacja posiadała 3 wieże wodne:

- wieża wodna nr 1 (okrągła) stoi przy wiadukcie kolejowym w ul. Pilskiej,

- wieża kolejowa nr 2 (ośmiokąt wydłużony) stała po przeciwnej stronie budynku dworca, ok. 400 m na pn-wsch od wiaduktu na ul.Pilskiej, na początku maja 2010 r. została rozebrana, podobne wieże stoją m.in na stacji Elbląg i Lniano (o jedna kondygnację niższa),

- wieża wodna nr 3 stoi ok. 580 m na pn-wsch od wiaduktu kolejowego w ul. Pilskiej, podobna wieża stoi na stacji Czaplinek. sierpień 2008 Bolesław Wojtyniak (info: Bolesław Wojtyniak, 07-05-2011)
Dane tabelaryczne
Województwo: zachodniopomorskie
dodatkowe tory: są, zdatne do eksploatacji
budynki: używany zgodnie z przeznaczeniem
lokomotywownia: używana
zadaszenie peronów: wiata nad peronem
semafory: świetlne
przejście podziemne: czynne
kasa: czynna
przejście nadziemne: nie ma i nie było
wieża wodna: nieużywana w stanie dobrym
perony: Perony: 3
Krawędzie peronowe: 5
kody: EPA:5100185
HAFAS:5100239
IBNR:206
Obraz
Linie przechodzące przez stację
[Pokaż/ukryj poza zasięgiem]
  61,184 Chojnice – Runowo Pomorskie (210)  
  0,000 Szczecinek – Kołobrzeg (404)  
  70,711 Piła Główna – Ustka (405)  
  Szczecinek, bocznice i łącznice  
Stan linii « Pokaż/ukryj
Stacje w pobliżu
Szczecinek Chyże (woj. zachodniopomorskie) 2,76 km
Turowo Pomorskie (woj. zachodniopomorskie) 5,31 km
Czarnobór (woj. zachodniopomorskie) 6,88 km
Jelenino (woj. zachodniopomorskie) 9,38 km
Żółtnica (woj. zachodniopomorskie) 11,87 km
Dalęcino (woj. zachodniopomorskie) 12,10 km

Jeżeli masz jakieś materiały, które powinny Twoim zdaniem znaleźć się na tej stronie - wyślij je do nas.
Uzupełnij dane  | Napisz email do redakcji | Jak dodać nowe zdjęcia?

Pisanie komentarzy dostępne jest jedynie dla zalogowanych użytkowników.

Komentarze:

Bardzo prosimy o zamieszczanie komentarzy merytorycznych i napisanych w sposób kulturalny. Dzięki temu czytanie ich będzie dla wszystkich przyjemniejsze. Redakcja zastrzega sobie prawo odrzucania, usuwania, bądź niezmieniającą merytorycznego przekazu ingerencję w treść komentarzy (moderację) bez podania przyczyny.

Stacja kolejowa Szczecinek

Do zapisu

Trwa zapis, proszę czekać...