OBK logo Ogólnopolska Baza Kolejowa

Olsztyn Główny

Ostatnia zmiana: 2020-08-11

<== | Galeria | ==>
Data: 2020-05-23
Autor: Dawid Jastrzębski
Napisz e-mail
Zamieszczono: 2020-06-01

Galeria użytkownika Dawid Jastrzębski

Widok na rampę i w kierunku Szczytna, Mrągowa, Korszy, Ełku.

Licencja: Można wykorzystać poza serwisem 'bazakolejowa.pl' tylko do celów niekomercyjnych z podaniem źródła i autora [?]

Tagi: infrastruktura torowa/rozjazdy/równie stacyjne; perony/rampy/place/zadaszenia.

Zaproponuj tagi

Podobiekty:

Dodaj podobiekty
Odsłon : 190
: 7

Zaloguj się by móc zagłosować.

Obiekty:

Komentarze:

  • #1 tomimaki (2021-01-09 14:04:44)
    Rampa (być może była wykorzystywana przez młyn) oraz widoczny za płotem budynek dawnych warsztatów kolejowych (obecnie zajmowane przez Separ - producenta mebli) są przeznaczone do rozbiórki.
  • #2 (odp. na #1) Stanisław Stanisław (2021-01-13 20:52:25)
    A można wiedzieć skąd informacje, że pozostałości rampy mają być całkowicie rozebrane ? Wiem, że planowana jest gruntowna przebudowa wiaduktu w ciągu ulicy Limanowskiego, ale może jakieś fragmenty rampy (wysunięte najdalej na zachód) jednak ocaleją ? Rampa ta, to jeden z najstarszych „kolejowych reliktów” Olsztyna. Kilkukrotnie spacerowałem nią, w tą i z powrotem, rozmyślając nad tym jak nieubłaganie upływa czas zacierając w ludzkiej pamięci wszystko to, co wydawało się, że jeszcze „wczoraj” dobrze pamiętaliśmy. Nie ukrywam, że informacja o planowanym rozebraniu rampy „nieco ukuła mnie w serce”. No cóż „nowe” prędzej czy później zastąpi „stare”, to nieuniknione, ale może warto „ocalić od zapomnienia” (jeżeli będę mógł to sam to zrobię) choćby mały fragmencik widocznego na zdjęciu wzmocnienia krawędzi rampy, na sporej jej długości zachowanego do chwili obecnej, a zbudowanego z szyn kolejowych pamiętających czasy „przybycia” kolei do Olsztyna.

    Szyny wzmacniające krawędź rampy to przeważnie poucinane fragmenty, ale można zauważyć także całe szyny, ok. 8 m., z nawierconymi otworami na krańcach (które służyły do mocowania łubków). Wyprodukowane były niemal 147 lat temu, o czym świadczą cechy hutnicze naniesione w trakcie walcowania. Na zbadanych kiedyś przeze mnie szynach, będących wzmocnieniem krawędzi rampy zauważyłem w kilku miejscach jedną i tą samą cechę, być może świadczącą o tym, że pochodzą one z jednego toku szyn, pozyskanego z rozbiórki / modernizacji jednego toru. Zauważone przeze mnie cechy hutnicze są identyczne: PHÖNIX R 1874 III i mówią nam, że szyny te wyprodukowano w marcu 1874 r., w hucie Phoenix AG (położonej w Nadrenii Północnej-Westfalii w miejscowości Hörde, od 1928 dzielnica Dortmundu). Może warto byłoby zachować fragment takiej szyny, ze wspomnianą cechą hutniczą (gdyby faktycznie rampę rozebrano), bo z bardzo dużym prawdopodobieństwem są to jedne z pierwszych szyn leżących na stacji lub w jej okolicy.

    Pierwszy pociąg wjechał do Olsztyna 1.12.1872 (z Czerwonki), a całą magistralę Toruń – Wystruć uruchomiono 15.08.1873 r. (po ukończeniu odcinka Olsztyn – Ostróda). Szyny z 1874 r. mogą więc pochodzi z czasów rozbudowy torowisk olsztyńskiej stacji w pierwszych latach jej działalności. Rozbudowa ta swoje apogeum osiągnęła w latach 1883 – 1887, kiedy to Olsztyn stał się stacją węzłową o sześciu kierunkach (wliczając kierunek z Gutkowa w stronę Ornety – Królewca). W połowie lat 80-tych XIX w. zaczęto budować także przedstawioną na zdjęciu rampę. Czy od samego początku wzmocnienie jej krawędzi stanowiły zachowane do dziś szyny? Tego zapewne nie dowiemy się już nigdy, jednak można domniemywać, że być może od samego początku wbudowane zostały w krawędź rampy. Lata 80-te XIX w. na olsztyńskiej stacji to ciągła rozbudowa związana także z wymianą ok. 10-letniej wówczas nawierzchni na nowszą, bardziej adekwatną do gwałtownego wzrostu masy pociągów i natężenia ruchu zarówno pasażerskiego jak i towarowego. Stąd moje przypuszczenia, że szyny PHÖNIX R 1874 III mogły pierwotnie leżeć na jakimś torze olsztyńskiej stacji, a wymieniając nawierzchnię w latach 80-tych XIX w. wykorzystano je do wzmocnienia nowo-budowanej rampy.
  • #3 Stanisław Stanisław (2021-01-13 22:50:42)
    Może trochę o samej rampie. Rampa ta nosiła nazwę Militär-Rampe (rampa wojskowa), zwana była także West-Rampe (rampa zachodnia). Od samego początku powstania służyła przede wszystkim wojsku. W 1879 władze pruskie zdecydowały, że Olsztyn będzie ważną stacją węzłową. Miasto powoli przekształcało się w centralny ośrodek administracyjny Warmii, a wszystko to wiązało się z utworzeniem w Olsztynie silnego garnizonu wojskowego. Garnizon ten, w ciągu kilkunastu lat osiągnął wielkość drugiego, po Królewcu, garnizonu wojskowego prowincji Prus Wschodnich. Szybki rozwój miasta obrazuje liczba jego mieszkańców. W 1875 r. Olsztyn liczył 6 159 mieszkańców (brak garnizonu), w 1885 r.: 11 555 (w tym 576 wojskowych), w 1890 r.: 19 375 (w tym 2 802 wojskowych), w 1900 r.: 24 295 (w tym 3 948 wojskowych), a w 1910 r. miał już 33 077 mieszkańców, ponad 5-krotny wzrost w stosunku do 1875 r. (w tym 5 108 wojskowych). Początki garnizonu wojskowego w Olsztynie to 1884 r. ale wzrost liczebności wojska nastąpił wraz z oddaniem do użytku kompleksu koszar wojskowych w 1886 r. W latach tych zapewne podjęto decyzję o budowie rampy wojskowej. Na planie stacji z 1884 r. Militär-Rampe jeszcze nie ma, choć widnieje na niej coś , co mogłoby być jej zaczątkiem (jakaś mniejsza, pierwotna rampa ?). Rampę wojskową musiano jednak ukończyć dopiero po przebudowie stacji, kiedy to zlikwidowano przejazd w jednym poziomie z torami, który znajdował się mniej więcej po środku zamieszczonego poniżej widoku satelitarnego.
    https://www.google.p…

    Droga krzyżująca się z torami, rozpoczynała się tuż obok obecnego budynku Partyzantów 36 prowadziła przez wschodnią część widocznego parkingu samochodowego i biegła na północ do obecnej ulicy Marii Zientary-Malewskiej, mniej więcej na wysokości obecnego budynku nr 6, który oczywiście w tamtych czasach nie istniał. Przecinała też współczesny budynek kolejowy, w którego wschodniej części znajduje się charakterystyczna wieża nastawni OLA. Jako ciekawostkę można dodać, że droga ta prowadziła m.in. do dużej cegielni silikatowej, położonej za obecną stacją, po której obecnie nie ma nawet śladu, a której wysoki komin był do 1945 r. nieodzowną częścią panoramy olsztyńskiej stacji. Likwidując jednopoziomowy przejazd zbudowano żelazny wiadukt drogowy ok. 120 m. na zachód od likwidowanego przejazdu. Wiadukt ten oddano do użytku w 1887 r., i miał on bardzo charakterystyczną budowę, z „kratownicą” także nad jezdnią. Ukończona rampa wojskowa przebiegała pod wiaduktem. Warto w tym miejscu dodać, że wiadukt żelazny, położony był trochę bardziej na zachód, i był pod nieco innym kątem od obecnie istniejącego wiaduktu w ciągu ulicy Limanowskiego (która wówczas jeszcze nie istniała). Jaszcze dziś widać po północnej stronie pierwotne wyprowadzenie ulicy na wiadukt, przez co znajdująca się po prawej, zachowana do dziś, wieża wodna z 1892 r. była bardziej oddalona od jezdni. Po południowej stronie, droga wychodząca z wiaduktu na obecny plac Bema poprowadzona była tuż obok stojącego na rogu, po lewej, budynku noszącego obecnie adres Partyzantów 31. Wszystko to można dostrzec na poniższym widoku satelitarnym (pierwotne położenie żelaznego wiaduktu nieco na lewo od obecnie istniejącego).
    https://www.google.p…

    Dojazd do rampy wojskowej znajdował się na wspomnianym już wyżej miejscu, gdzie obecnie znajduje się parking samochodowy i budynek z nastawnią OLA. Po prostu wykorzystano południowy odcinek zlikwidowanej drogi, która przed budową wiaduktu stanowiła jedyną w okolicy przeprawę na północną cześć miasta zwaną obecnie Zatorzem. Rampa wojskowa miała ok 300 m. długości, ciągnęła się na zachód i zakończona była charakterystycznym zaokrąglonym placem służącym do nawracania taboru, także artylerii rozładowywanej z platform kolejowych, w owym czasie holowanej oczywiście przez konie. Placyk ten można dostrzec także dzisiaj, np. na poniższym widoku satelitarnym, znajduje się on na północny wschód od widocznej Komendy Miejskiej Policji, tuż za parkingiem zlokalizowanym za budynkiem mieszczącym salon samochodowy.
    https://www.google.p…

    Jako ciekawostkę można dodać, że budynek Komendy Miejskiej Policji, oddany do użytku w 1884 r. był w czasach Pruskich Kolei Państwowych, a później Niemieckich, do 1945 r., siedzibą Kolejowego Urzędu Ruchu (Eisenbahn Betriebsamt). Rampa wojskowa była intensywnie wykorzystywana zarówno podczas I w. św. jak i w trakcie II w. św. Ostatni raz niemieccy żołnierze rozładowali się na niej w dniu 21 stycznia 1945 r. (22 stycznia na przedmieściach Olsztyna były już wojska radzieckie). W dwudziestoleciu międzywojennym z rampy zaczął korzystał także stojący do dziś kompleks młyna (młyn, silos, suszarnia), zwany obecnie Młynem Olsztyńskim. Został on oddany do użytku w 1924 r. Po 1945 r. był on chyba jedynym znaczącym użytkownikiem rampy. Można też założyć, że w pierwszych latach po wojnie, mogło z niej korzystać także Ludowe Wojsko Polskie. Warto też dodać, że do 1945 r., tuż obok wschodniej ściany młyna znajdował się hotel, Hotel zur Ostbahn, później znany jako Hotel Rittel, zniszczony w trakcie walk w 1945 i wyburzony po wojnie. Obecnie na jego miejscu znajduje się część zachodnia parkingu oraz istniejąca obecnie droga, prowadząca w dół do reliktów rampy jak i młyna. Można nią zejść i spacerkiem udać się aż do garaży znajdujących się na końcu udeptanej drogi poprowadzonej za końcem rampy. Tam znajduje się kolejna „szynowa ciekawostka”, tabliczka ostrzegawcza informująca o zakazie przechodzenia przez tory umieszczona jest na słupku, którym jest stara szyna z cechą KRUPP 1883. Jeszcze w latach 1960-tych rampa była użytkowana, prawdopodobnie na całej swojej długości, istnieje bowiem fotografia z tych lat, wykonana z żelaznego wiaduktu drogowego nad torami w stronę dworca, czyli na wschód. Na zdjęciu tym widać m.in. majaczącą w dali bryłę dworca głównego z lat 1948-1967 oraz widać wschodnią (nie istniejącą obecnie) część rampy, niemal sięgającą do widocznej na zdjęciu, starej, pochodzącej jeszcze z lat 70-tych XIX w. wieży wodnej (na planie prostokąta), stojącej przy zachowanym do dziś, budynku pierwszej olsztyńskiej 2-stanowiskowej parowozowni (obecnie to budynek noszący adres Partyzantów 37A, stojący pod charakterystycznym skosem w stosunku do innych budynków, położonych obok). Na zdjęciu widać także wspomnianą wyżej, oryginalną drogę dojazdową do rampy, obecnie jak wspominałem, na jej miejscu znajduje się budynek z nastawnią OLA oraz plac zajęty przez parking gdzie sprzedawane są używane samochody. Otoczenie to diametralnie zmieniło się na przełomie lat 60/70 XX w. W 1967 wyburzono stary dworzec, a zanim oddano do użytku nowy (w grudniu 1971 r.) korzystano z prowizorycznych baraków. Wówczas też, wyburzono starą wieżę wodną stojąca obok budynku byłej, 2-stanowiskowej parowozowni. Wielkie zmiany zaszły także w samej rampie. Rozebrano stary żelazny wiadukt (choć trzeba pamiętać, że „jezdnia” była ułożona z drewnianych „kłód”), a nowy, betonowy, zbudowano nieco bardziej na wschód (ok. 20 m.). Kolejne, upływające lata przypieczętowały los wschodniej części rampy, rozebranej od strony młyna. Obecny jej początek znajduje się dopiero pod zachodnią krawędzią wiaduktu. Rampę wykorzystywano zapewne do co najmniej końca lat 80-tych XX w. Jednak główny korzystający z niej podmiot (czyli Młyn Olsztyński) od niemal 20 lat nie funkcjonuje, a sam obiekt (sprzedany w „prywatne ręce”) niszczeje. Obecnie wzmocnienie krawędzi rampy starymi szynami urywa się w pewnym momencie, a sama rampa na końcowym odcinku jest nieco zniwelowana i tylko udeptana droga przypomina, że kiedyś musiał odbywać się w tym miejscu intensywny ruch. Można też założyć, że w czasach świetności rampa prawdopodobnie w całości pokryta była kostką brukową, przynajmniej na początkowym odcinku – taką kostkę widać np. na zdjęciu z lat 40-tych XX w., na którym na rampie (obok młyna) pozują żołnierze niemieccy mający za plecami zachowaną do dziś (w nieco przebudowanej formie) starą nastawnię St. W. 1, położoną po drugiej stronie torów. Inną ciekawostką są zaznaczone na schemacie z 1943 r. budynki, stojące od strony rampy, obok młyna, a dokładnie obok Hotelu Rittel, opisane jako Stall Hof (stajnia) oraz Postschuppen (szopa poczty), ta ostatnia zajmowała fragment terenu rampy, ale co ciekawe na planie „rzut” owej szopy przypomina pudło wagonu osobowego, być może postawione w trakcie wojny w celu pełnienia roli prowizorycznej poczty (?).
  • #4 Stanisław Stanisław (2021-01-13 22:51:59)
    Mam również pytanie, czy ktoś może napisać coś więcej o wspomnianych w opisie do zdjęcia „warsztatach kolejowych” za płotem, bo z tego co wiem, znajdował się tam zwykły magazyn kolejowy / kuźnia DZ (?) – być może wykorzystywany przez kolejową służbę drogową, której garaż dla drezyny (obecnie nie istniejący) znajdował się na końcówce toru nr 47 (dziś zakończonego kozłem) położonego także przy omawianej rampie. „Warsztaty kolejowe” jakoś nie pasują mi do określenia tego budynku bo kojarzą mi się nieodzownie z możliwością wprowadzenia do ich wnętrza taboru, a tu taka sytuacja przecież nigdy nie miała miejsca.
  • #5 (odp. na #2) tomimaki (2021-01-13 23:31:44)
    Z tego linku: https://platformazak…
    Tom V SIWZ -Dokumentacja projektowa cz 1 - MP-ZAD1-B.02. Tam są wymienione wszystkie obiekty do rozbiórki. Nie sprawdzałem modyfikacji SIWZ, więc nie wiem, czy zaniechali którąś rozbiórkę.
  • #6 (odp. na #4) tomimaki (2021-01-14 12:49:50)
    Trochę się pomyliłem i to był chyba warsztat wagonowy. Przynajmniej wg. planów rozbiórki.
    Czyli budynek po lewej ze zdjęcia: https://www.bazakole… to dawna parowozownia? I była jeszcze jedna wieża wodna? Dziękuję za te obszerne komentarze, z których wiele nowego się dowiedziałem.
  • #7 (odp. na #6) Stanisław Stanisław (2021-01-14 20:38:48)
    Tak. Budynek po lewej (pod adresem Partyzantów 37A) to pierwsza olsztyńska parowozownia, wybudowana w latach 1871 – 1872 (przetarg na jej budowę ogłoszono 12.08.1871 r.). Na jeszcze jednym zdjęciu zamieszczonym w Bazie widać fragment jej przedniej elewacji, niestety w większości przesłoniętej przez budynek wybudowany przed nią (Partyzantów 37).
    https://www.bazakole…

    W przedniej elewacji znajdowały się dwie bramy prowadzące do dwóch stanowisk zlokalizowanych we wnętrzu budynku. Tuż za parowozownią wybudowano wieżę wodną, a właściwie, aby być precyzyjnym stację wodną wraz z wieżą wodną. Przed parowozownią znajdowała się obrotnica do której prowadził tor biorący swój początek na rozjeździe położonym na ówczesnym torze nr 1. Obrotnica znajdowała się mniej więcej po środku poniższego widoku satelitarnego (na obecnej końcówce peronu nr 1, na przeciwko drogi prowadzącej z ul. Partyzantów w głąb podwórka, poprowadzonej pomiędzy budynkiem PKP PLK, a Poczty Polskiej.
    https://www.google.p…

    Parowozownia ta bardzo szybko straciła rację bytu, wraz z obrotnicą jest jeszcze na planach stacji z 1884 r. i 1886 r., na planie z 1895 r. oznaczona jest jako stara parowozownia (Alter Locomotivschuppen), ale nie pełni już swojej funkcji, obrotnica jest rozebrana, a przed budynkiem parowozowni stoi dodatkowy budynek, nie mający jeszcze połączenia z samą parowozownią. Takie połączenie (związane z budową całkowicie nowego budynku) pojawiło się dopiero po II w. św., przez co budynek starej parowozowni jest obecnie nijako zapleczem budynku stojącego przed nim. W czasach PRL-u w byłej dwustanowiskowej parowozowni swoją siedzibę miał m.in. S.O.K. Można również dodać, kontynuując historyczny wątek, że na olsztyńskiej stacji wybudowano trzy kolejne parowozownie. W 1888 r. prostokątną, z przesuwnicą, o 14 stanowiskach (po II w. św. pełniła ona rolę wagonowni) wraz z obrotnicą na zachód od budynku. Zaraz obok wschodniej ściany parowozowni prostokątnej postawiono w 1896 r. pierwszą parowozownię wachlarzową, początkowo 10-stanowiskową, rozbudowaną o kolejne 10 stanowisk po 1904 r. (20-stanowisk jest już na planie z 1916 r.). W czasach PKP obie wspomniane wyżej parowozownie rozebrano, budując w ich miejscu halę olsztyńskiego zakładu taboru. W 1913 r. na północny zachód od wspomnianych wyżej, wybudowano tą najbardziej znaną olsztyńską parowozownię, 16-stanowiskową (choć przez krótki czas miała 14 stanowisk), niestety spłonęła ona w 2016 r. a jej mury rozebrano. Można też dodać, że Olsztyn w swojej historii posiadał także dwutorową szopę (Triebwagenschuppen) dla akumulatorowych zespołów trakcyjnych Wittfelda (zbudowaną w 1909 r. - na północny-wschód, od parowozowni wachlarzowej z 1896) oraz 6-torową motowozownię wybudowaną tuż przed wybuchem II w. św., zniszczoną przez działania wojenne w 1945 r. i odbudowaną w 1964 r. w nowej postaci, obecnie jest to budynek będący własnością PKP Cargo przy ul. Zientary-Malewskiej.

    Może warto też napisać, że na mapie z 1884 r. jest naniesiona jednostanowiskowa parowozownia, prawdopodobnie pełniąca rolę szopy prowizorycznej (konstrukcji drewnianej ?). W 1886 r. już jej nie ma. Znajdowała się ona tuż przy drodze, przecinającej tory w jednym poziomie (drogę tą zlikwidowano wraz z budową wiaduktu kolejowego). Szopa ta, stała w północnej-zachodniej części stacji. Patrząc od strony obecnej ul. Partyzantów, zlokalizowana była za torami przecinającymi drogę, po jej prawej stronie. Na widoku satelitarnym, do którego link podałem wyżej, lokalizację tego nieco zagadkowego budynku (na mapie opisanego jednak wyraźnie jako Locomotivschuppen) można mniej więcej umiejscowić na przedłużeniu peronu nr 4, ok. trzy tory wyżej od końcówki wystającego najdalej na zachód peronu nr 3. Tor prowadzący do tej jednostanowiskowej szopy i wchodzący bezpośrednio do niej, rozpoczynał się na rozjeździe podwójnym krzyżowym i był bezpośrednim przedłużeniem stacyjnego toru nr 4.

    Dziękuję za podanie linka do strony o planach rozbiórkowych.

[Dodaj nowy komentarz]

Bardzo prosimy o zamieszczanie komentarzy merytorycznych i napisanych w sposób kulturalny. Dzięki temu czytanie ich będzie dla wszystkich przyjemniejsze. Redakcja zastrzega sobie prawo odrzucania, usuwania, bądź niezmieniającą merytorycznego przekazu ingerencję w treść komentarzy (moderację) bez podania przyczyny.

Jeżeli masz jakieś materiały, które powinny Twoim zdaniem znaleźć się na tej stronie - wyślij je do nas.
Uzupełnij dane  | Zgłoś redakcji uwagi do pliku | Napisz email do redakcji | Jak dodać nowe zdjęcia?

Stacja kolejowa Olsztyn Główny

Do zapisu

Trwa zapis, proszę czekać...