OBK logo Ogólnopolska Baza Kolejowa

Gliwice

Ostatnia zmiana: 2022-04-02

Opis ogólny
Pierwszy dworzec w Gliwicach powstał wraz z dotarciem linii z Wrocławia w 1845 roku. Był on zdecydowanie mniejszy od obecnego. Stał dokładnie w miejscu obecnego dworca, choć okolica różniła się znacznie. Ulica łącząca dworzec z centrum miasta zyskała nazwę „Dworcowa” (Bahnfofstrasse). W odróżnieniu od ulic Dworcowych w innych miastach, jest ona nieco oddalona od dworca. Pamiętać jednak trzeba, że w owym czasie w miejscu ulicy Zwycięstwa były dość bagniste łąki. W 1893 dokonano częściowej rozbudowy dworca.
Rozwój miasta spowodował, że pilna stała się znacznie większa rozbudowa dworca odpowiedniego dla dużych przepływów ludzi i towarów. Pierwsze plany zaczęły powstawać tuż przed I wojną światową. Ale dopiero po jej zakończeniu, powstaniach, plebiscycie i ostatecznym wytyczeniu granicy między Polską a Niemcami powrócono do tematu. Opolska Dyrekcja Kolei przygotowała projekt nowego Dworca. Głównym projektantem był radca Grossart. Sama budowa rozpoczęła się wiosną 1923 roku. Wraz z dworcem postanowiono przebudować plac wokół. Tu prace koncepcyjne trwały znacznie dłużej i jeszcze w latach 30 XX wieku zastanawiano się nad ostatecznym jego kształtem. Plac zresztą wielokrotnie był potem przebudowywany, a obecnie (2022 rok) trwa kolejna jego przebudowa. Budowa nowego budynku dworca zakończyła się w 1925 roku. Otwarcie nastąpiło 9 grudnia. Do dziś dworzec niewiele się zmienił z zewnątrz od czasu jego powstania. Widać to doskonale podczas oglądania starych zdjęć i pocztówek – od razu można poznać co się widzi. Jedyne zmiany na przestrzeni dziejów, to różne traktowanie jego elewacji jako powierzchni reklamowej. No i nie ma oryginalnego zegara Siemens.
Natomiast środek dworca podlegał wielu przemianom na przestrzeni lat. Na początku mieścił kasy biletowe, poczekalnię pierwszej i drugiej klasy – z salą konferencyjną i restauracją. Nieco z boku była poczekalnia trzeciej i czwartej klasy (ta ostatnia z osobnym wejściem).
Perony przetrwały w swojej formie pierwotnej aż od 2015 roku, zatem większość z nas dziś jeszcze pamięta, jak wyglądały. A kto już zapomniał albo jest za młody – spora część zdjęć w galerii wciąż przedstawia perony w tamtej formie.
Dworzec przed wojną obsługiwał bardzo duży ruch zarówno pasażerski, jak i towarowy. Tutaj też w latach 1936 – 1939 zatrzymywał się najszybszy pociąg tamtych czasów: Latający Ślązak”, który po bardzo wolnych 15 minutach jazdy z Bytomia po wyjechaniu z Gliwic rozpędzał się do 160 km/h i w czasie 4:22 h docierał do Berlina.
W latach powojennych dworzec funkcjonował bez większych zmian. Jedynie ściany wewnątrz ozdobiono mozaiką. Same pomieszczenia były na tyle dobrze zaprojektowane, że nie wymagały znaczących modyfikacji. Te nastąpiły dopiero z nastaniem III RP, kiedy rodził się młody kapitalizm – tutaj zaznaczony byle jakimi budkami z szybkim jedzeniem, kwiatami, gazetami, gadżetami chińskimi itp. Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku poddała się restauracja dworcowa – choć potem jeszcze były jakieś bardziej lub mniej udane reaktywacje.
W styczniu 2015 roku rozpoczęto trwającą prawie dwa lata przebudowę dworca. Remont został ukończony w grudniu 2016, otwarcie ponowne nastąpiło 14 grudnia. Największą różnicę widać na peronach. Zlikwidowano wiaty oraz niższe perony techniczne, a nad całością postawiono przeszkloną halę. Natomiast od 2020 trwa budowa centrum przesiadkowego w bezpośrednim sąsiedztwie dworca od strony północnej.
(Wojciech Gross. 18 stycznia 2022).
Dane tabelaryczne
Województwo: śląskie
dodatkowe tory: są, zdatne do eksploatacji
budynki: Budynek dworca został zmieniony w latach 30 ubiegłego wieku (info: Konrad Sieradzki, 2005-06-20)
lokomotywownia: Pierwotna lokomotywownia była w rejonie dzisiejszych wolnych torów (w północno - zachodniej części stacji). Dzisiaj już nie istnieje. Później powstała parowozownia na wschód od dworca (za hutą Gliwice w likwidacji). Była tam obrotnica, już zlikwidowana. Budynek jeszcze jest, ale nie jest wykorzystywany (nie ma okien) - grozi rozbiórką.
zadaszenie peronów: Od 2015 Hala dworcowa.
Wcześniej - wiaty (poniemieckie), drewniane na metalowych podporach, zostały rozebrane pod koniec lat 60. XX w. i zastąpione nowym dachem z ciągle dziurawej blachy, ich długość została skrócona. Wiata na 3 peronie została wymieniona na nowoczesną, podobną do nowej na nowym peronie 4.
Po kilkuletnim remoncie, w 2015 perony znajdują się w hali dworcowej.
semafory: świetlne i SBL
przejście nadziemne/podziemne, windy: Przejście podziemne: Są trzy przejścia podziemne - dwa ogólnodostępne i jedno służbowe. Środkowe, główne przejście w 2004 r. zostało na koszt miasta przedłużone w kierunku północnym, z wyjściem na ul. Tarnogórską. Tunel jest monitorowany kamerami i jak na razie dobrze oświetlony. (info: Jędruś)

Po ukończeniu remontu dworca tymczasowe przejście nadziemne rozebrano i nie ma w planach jego ponownej budowy.
kasa/biletomat: czynna
nastawnie, strażnice, posterunki:
wieża wodna: Wieża wodna z roku 1912 stoi na skarpie po północnej stronie stacji za wolnymi torami. Obecnie u podstawy skarpy są garaże, a wieżę otaczają ogródki działkowe - dojście tylko dla twardzieli. Wejście jest zamurowane, okna zakratowane - do środka wejść nie sposób. Generalnie stan wizualny taki sobie. (info: Paweł Niemczuk)
Cienka obudowa zbiornika sypie się (dodatkowa otulina z blachy falistej).
perony: Perony: Czwarty peron wybudowany został w końcu lat 80 lub w latach 90. XX w. Trzeci peron został przebudowany przed wizytą papieża w Gliwicach. Oprócz peronów pasażerskich istniały trzy perony służbowe (zlikwidowane podczas remontu dworca) - między peronami. Peron służbowy za trzecim peronem pasażerskim został od strony Zabrza skrócony, bo przeszkadzał podczas budowy czwartego peronu pasażerskiego.
Od czerwca 2007 r. peron pierwszy był nieczynny, a schody do niego zagrodzono metalowymi barierkami. Późną jesienią zabrano się za remont krawędzi peronu. Remont przyśpieszyło wznowienie kursowania pociągów pasażerskich do Bytomia. Krawędź od strony peronu drugiego jest już gotowa i przy niej stają pociągi do Częstochowy. Krawędź od strony budynku dworca jest odgrodzona od ludzi. (info: Andrzej Wysocki, 2008-02-06)
Krawędzie peronowe: 8
kody: EPA:5100024
HAFAS:5100011
IBNR:43
Obraz
Linie przechodzące przez stację
[Pokaż/ukryj poza zasięgiem]
  27,100 Katowice – Legnica (137)  
  25,564 Katowice Ligota – Gliwice (141)  
  13,063 Zabrze Biskupice – Gliwice (147)  
  0,501 Gliwice – Gliwice Łabędy (168)  
  0,000 Gliwice – Gliwice Sośnica KWK Sośnica Makoszowy (200)  
  2,048 Maciejów Północny – Gliwice (711)  
  1,796 Maciejów Południowy – Gliwice T3 [Gliwice GLA] (673)  
  Gliwice – Gliwice Trynek  
  Kolej Ruchu Regionalnego  
  3,208 Maciejów Południowy – Gliwice GLA (712)  
  4,900 [Maciejów Północny] – Gliwice GLA – Gliwice T3 (671)  
  Zabrze Północ – Gliwice (pierwotny przebieg fragmentu 147)  
  Gliwice – bocznice i łącznice  
Stan linii « Pokaż/ukryj
Inne punkty należące do stacji
Gliwice GLA
Stacje w pobliżu
Gliwice Miasto (woj. śląskie) 0,69 km
Gliwice Fabryka Drutu (woj. śląskie) 1,14 km
Gliwice Basztowa (woj. śląskie) 1,30 km
Gliwice Śliwki (woj. śląskie) 1,60 km
Gliwice Zabrska (woj. śląskie) 1,87 km
Szobiszowice (woj. śląskie) 1,90 km

Jeżeli masz jakieś materiały, które powinny Twoim zdaniem znaleźć się na tej stronie - wyślij je do nas.
Uzupełnij dane  | Napisz email do redakcji | Jak dodać nowe zdjęcia?

Komentarze:

  • #1 Adolf Nowak de Piaskowski (2020-11-06 11:28:19)
    Ta część stacji została zlikwidowana i trwają na całym tym obszarze prace budowlane: https://goo.gl/maps/…

[Dodaj nowy komentarz]

Sekcja komentarzy służy wymianie informacji, poglądów, oraz innych informacji pomiędzy użytkownikami Bazy. Prezentowane tutaj treści nie mogą być odbierane jako oficjalne stanowsko administratorów strony w jakiejkolwiek kwestii.
Bardzo prosimy o zamieszczanie komentarzy merytorycznych i napisanych w sposób kulturalny. Dzięki temu czytanie ich będzie dla wszystkich przyjemniejsze. Redakcja zastrzega sobie prawo odrzucania, usuwania, bądź niezmieniającą merytorycznego przekazu ingerencję w treść komentarzy (moderację) bez podania przyczyny.

Stacja kolejowa Gliwice

Do zapisu

Trwa zapis, proszę czekać...